चारू

जीवनले परीक्षा लिंदा पास हुन सकीन,
बन्द भयो ढुकढुकी सास लिन सकीन ।

मन स्वतन्त्र विचारको भएर होला,
संसारमा कसैको दास हुन सकीन।
भन्नलाई भन्छन् सबैले आफन्त भनेर,
तरपनि कसैलाई खास भन्न सकीन ।

भाग्यले साथ नदिंदा भरोसा टुटेर गयो,
फेरि पुनः कसैको आश बन्न सकीन।
मनभित्र रहरहरू गुम्साई राखेर पनि,
आफूलाई  जिउँदो लाशमा गन्न सकीन ।
 

स्वास भएर पनि पशुपन्छी झै बोल्न सक्दिन 
टुलुटुलु हेरेर आँखाले मनको कुरा खोल्न सक्दिन  
तर लाटी नठान्नु होला बोलक्कड ज्युहरूले
प्रमाणका तमसुक मनको तखतामै पोल्न सक्दिन

प्रेम र अहिंसाबाट नै मानवताको विकास हुन्छ
प्रत्येक जीवजन्तु प्राणीमा भगवानको बास हुन्छ
एउटै मन एउटै आत्मा बाँच्ने रहर पनि उस्तै
तर पनि जीवजन्तु स्वाद कै लागि गास हुन्छ ।

बतास बेला, बेलामा ठोकिँदै सताई रहन्छ 
समयले जिवनमा एउटै कुरा जताई रहन्छ
खराब संगत नगर्नु बरू एक्लै हिड जिन्दगी 
झस्काउदै दिल, अर्ती उपदेश बताई रहन्छ ।

परिश्रम नै गाह्रो भो जोगी बन्छ उ
खान नपाएर अब भोगी बन्छ उ
प्रत्येक पल असमर्थता छ उसको
केही सहारा नपाई ढोंगी बन्छ उ ।

    – गंगा लिगल

एकछाक छोड्नु मृत्युको खवर सुन्दा 
सम्बन्ध तोड्नु मृत्युको खवर सुन्दा
नझार्नु अश्रुधारा ती याँदहरू सम्झिएर 
दुख्ला मनबाटै मोड्नु मृत्युको खवर सुन्दा ।

शरीरभरि जताततै खल्ती भएपछि
खल्ती भर्ने चाहनाले गल्ती भएपछि
खल्ती–गल्ती च्यातिइन धेरै कहाँ लाग्छ !
यत्रतत्र विरोध गर्ने चल्ती भएपछि ।
 

गाउँ जस्तो सुन्दर सहर कहाँ हुन्छ,
सपना जस्तो मीठो रहर कहाँ हुन्छ।
भेट्न आउँछु म त गोधुली साँझैमा,
तिमीसँग जस्तो रमाइलो प्रहर कहाँ हुन्छ ।
– अर्जुन अधिकारी

खोला हो सम्झना गन्तव्य बिहिन बगीरहन्छ 
धोकेबाज बन्छ कहिले, आफैँलाई ठगीरहन्छ 
गर्दिन पर्वाह कहिलेपनि दोहोरो होस नहोस् 
तर पनि सम्झनाले मलाई उसै तर्फ लगिरहन्छ। 

ध्वनी यन्त्र बारम्बार उठाएँ घण्टी बजेन
उनको नम्बरमा कल लगाएँ घण्टी बजेन
चोट त केही दिएकी होइन मैले फेरि पनि
ढोकाको स्वीचमा त झन् हतौडा ठटाएँ घण्टी बजेन ।

एकछाक छोड्नु मृत्युको खवर सुन्दा 
सम्बन्ध तोड्नु मृत्युको खवर सुन्दा
नझार्नु अश्रुधारा ती याँदहरू सम्झिएर 
दुख्ला मनबाटै मोड्नु मृत्युको खवर सुन्दा ।

निन्द्रा आउँदैन रात ढल्दैछ म के गरूँ ?
आगो बल्दैन जीवन जल्दैछ म के गरूँ ?
तप्प तप्प चुहिने कर्कलाको पानीजस्तै
सम्झनाको ऐठनले छल्दैछ म के गरूँ ?

प्रेम र अहिंसाबाट नै मानवताको विकास हुन्छ
प्रत्येक जीवजन्तु प्राणीमा भगवानको बास हुन्छ
एउटै मन एउटै आत्मा बाँच्ने रहर पनि उस्तै
तर पनि जीवजन्तु स्वाद कै लागि गास हुन्छ ।

जो जस्तो छ बरै त्यसैमा रमाउन देउ
चड्न खोज्दैछ कोहि हात समाउन देउ
के लानु छ र कहाँ नतान खुट्टा कसैका 
कमाउछ भने उ इतिहास कमाउन देउ ।

मुस्कानले सधैँ मन उज्यालो हुन्छ जोरदार बात छ 
एक पल्ट खुट्टामुनि झुकेर हेर त अझै मेरो हात छ
अगाडि बढ्दै जानु बाटामा काँडाको पर्वाह नगरी
बोकेको मृगले बाछो मार्दैन जहाँ घमण्डको खात छ ।

       – ममता मृदुल

म आजभोलि भुइँमा छरपस्ट छिरोलिएको छु
तातो खरानीको काँचो पात झैँ पिरोलिएको छु
अलमलमा छु खासै गन्तब्य भेट्याउन नसकेर,
दो मन भएर कुईनेटो र घुम्तीमा बिरोलिएको छु  

       – शंकर ज्ञवाली

अनि पो चिनिन्छ मान्छे व्यवहार हेरेर
गर्न छोडिदिनुहोस् संगत अनुहार हेरेर
धेरै कुरा त आफैले भोगेर सिक्नु पर्छ
केही कुरा  सिक्नु होस् संसार हेरेर !

       – अर्जुन अधिकारी

एउटा मच्छ्ड सदा मेरै आसपास घुमिरहन्छ
कराउँछ चिची गरि अनि  कानमा घुसिरहन्छ
गर्दिन वास्ता कसै भन्दा पनि आइ मेरै समीप 
खान्छ मेरै दिमाग अनि मासु मेरै लुछिरहन्छ ।

       – दुर्गाकिरण तिवारी

घाउ दिनेले मलहम दिनुको के अर्थ 
दिदै नदिनेले कम दिनुको के अर्थ 
जिब्रो थुतेर बोल्न लगाएजस्तो गरी
निब भाँचेर कलम दिनुको के अर्थ ।

नसोध्नुस् खै के  दियो  गणतन्त्रले 
हिजोको वाचा बिर्सियो गणतन्त्रले ।
कसैलाई गज्जवको जागिर  दियो
कसैलाई शत्रु सम्झियो गणतन्त्रले ।

तुम हर बक्त कहते हो ‘हम सैनिक  बल  से जीते हैं’
दूर से ही कोई बोलता है ‘हम नैतिक बल से जीते हैं,
दुनिया का हर इंसान आवाज  बुलन्द कर कहता  है–
‘सत्यमेव जयते’ मन्त्रद्वारा ही  वैदिक बल से जीते हैं

– केशवराज आमोदि