विश्वविख्यात वैज्ञानिक आन्सटाईनलाई  संसारमा  मानव सभ्यताको अन्तिम सम्म कुन धर्म रहला भनी प्रश्न गर्दा उनले भनेका थिए “अन्तिम सम्म रहने धर्म नै बुद्व धर्म हो“ जवकि उनी यहुदी थिए । मलाई उनको भनाइ को प्रमुख कारण वैज्ञानिक छ जस्तो लाग्छ । अरू सवै धर्म एक आपसमा लड्छन तर बुद्व धर्मले मनुष्य लाई निश्चित नियममा बाधेको हुन्छ जुन नियम मानवीय र सहनशील छ । म आफु हिन्दु कुलमा जन्मे पनि मन देखिनै बुद्विष्ट हु तर हिन्दु धर्मका देवी देवतालाई पनि मानेकै हुन्छु । कर्मकाण्डी बाहुनवाद , जातियता मानव जातिको सवभन्दा ठूलो शत्रु हो । हुनत बुद्व धर्म सरकारी धर्मको रूपमा रहेको म्यानमार र थाईल्याण्ड  जस्तो देशमा पनि त्यहाको बौद्ध मार्गी सैनिक सत्ताले बुद्वमार्गी जनतालाई दमन गरिरहेछ । जवकि चीनमा बुद्वका विहार चैत्यहरू जस्तो बुथाई सान( मञ्जुश्री को जन्मस्थल )  मा जादा हामी सँगै जाने कम्युनिस्ट पार्टीका सदस्य पनि भएका  अधिकारीहरूले त्यहाँ बस्दा रक्सी र मासु नखाई दिन सुक्ष्म संकेत गर्थें । वुथाई सानका दुई बटै पहाड जस्ता अग्ला चैत्यहरू नेपालवाट गएका अरनिकोले बनाएका हुन । चीनको धेरै भुभागमा नेपाल चिनियाँहरूले बनाएका असंख्य मुर्ति , प्यागोडा र अन्य कलाकृति हरू बनाएको पाईन्छ । थान्का पनि नेपाल बाट नै चीनमा गयो । नेपाल र चीन विचको बौद्ध धर्मको बारे चीन अध्ययन केन्द्र ले केही अनुसन्धान र कितावहरू प्रकाशित गरेको छ । बुद्व धर्मको प्रख्यात विद्वन स्वर्गीय मीन बहादुर शाक्यले चीनमै गएर बुद्वभद्र सम्वन्धमा गर्नुभएको योगदान बारे पुस्तक लेख्नुभएको हो । चीन अध्ययन केन्द्रको अनुरोधमा शाक्यले अरनिको बारेमा पनि अन्वेषण गर्दै लेख्दै हुनुहुन्थ्यो तर वित्नुभयो । त्यो किताब अझै प्रकाशित हुन सकेको छैन । उहाँका छोराहरू लागिरहेछन तर म आफु चीन अध्ययन केन्द्र मा नरहेको बराबर भएको ले यसवारे मलाई केही थाह छैन ।चीन अध्ययन केन्द्रले सुरू सुरूमा नै नेपाल – चीन बौद्ध धर्मको सम्वन्धमा एउटा सम्मेलन गरेको थियोे । भाग लिन चीनवाट पनि बुद्विष्ट विद्वानहरू नै आएका थिए ।सामाजिक सञ्जाल, मदन रेग्मी ।

बौद्ध गन्धार– नेपालीकरण राजन कार्की -  शुद्धोधनकी  रानी महामाया वोधिसत्व गर्भमा रहेको दश महिना हुँदा आफ्ना माता पितासित भेट गर्ने इच्छाले माइतीघर देवदह जाने भइन् । माइती जाँदैगर्दा बाटोमा सालको रूखसहितको लुम्विनी बगैँचामा आराम गरिन् । त्यहीँ नै महामायाले पुत्रलाई जन्मदिइन् । सिद्धार्थ जन्मिए । लुम्बिनी बगैँचामा बुद्धको जन्मदेखि महापरिनिर्वाण, महा–उपेदेश, अन्त्येष्ठी र बुद्धअस्तुहरूका वितरणसम्मको इतिबृतान्तको पुस्तक हो– बौद्ध गन्धार । यो पुस्तक पाकिस्तानी पुरातत्वविद इशान एच. नदीमले लुम्बिनीको भ्रमणपछि लेखेका हुन् । यो पुस्तकको नेपालीकरण गोरखा एक्सप्रेसका सम्पादक राजन कार्कीले २०६६ सालमा प्रकाशित गरेका हुन् । यो कृति देशका सबै ठूला पुस्तकालय र त्यस समयदेखि राजनीति गर्ने र ठूला प्रशासक धेरैका हात हातमा पु¥याइएका छन् ।