नेपालमा गत भाद्र २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनमाथि भएको दमन सम्बन्धी घटनाको छानबिन गर्न गठित आयोगको प्रतिवेदनलाई लिएर अन्तर्राष्ट्रिय पत्रकार महासंघ अमेरिका ले गम्भीर आपत्ति जनाएको छ।

महासंघले जारी गरेको प्रेस विज्ञप्तिअनुसार उक्त प्रतिवेदनको दफा १४.१० अन्तर्गत “पत्रकार तथा सञ्चार जगत” शीर्षकमा उल्लेख गरिएको एक अंशले महासंघको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको छ। प्रतिवेदनमा ३२ जना प्रदर्शनकारीहरू बानेश्वरस्थित संसद भवनभित्र मृत अवस्थामा फेला परेको भनी प्रचार गरिएको र त्यसमा केही सामाजिक सञ्जाल प्रयोगकर्ताहरू संलग्न रहेको उल्लेख गरिएको छ।

तर महासंघका अनुसार प्रतिवेदनमा उल्लेख गरिएको नाम र विवरण त्रुटिपूर्ण तथा तथ्यविहीन रहेको दाबी गरिएको छ। विशेष गरी नामको गलत प्रयोग गर्दै महासंघका महासचिव टंक दाहाललाई लक्षित गरिएको देखिएकाले यसप्रति गम्भीर असन्तुष्टि व्यक्त गरिएको छ।

महासंघले बानेश्वरस्थित संसद भवनमा उक्त दिन ३३ जनालाई बन्धक बनाइएको घटना सत्य रहेको र यसको पुष्टि अन्तर्राष्ट्रिय मानवअधिकार संस्था Human Rights Watch ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनबाट भइसकेको जनाएको छ।

विज्ञप्तिमा महासचिव टंक दाहालले “संसद भवनमा कोही मृत अवस्थामा भेटिएको” भन्ने आशयको कुनै पनि समाचार, अभिव्यक्ति वा टिप्पणी कहिल्यै नदिएको स्पष्ट पारिएको छ। उनले यसअघि नै प्रमाणसहित स्पष्टीकरण दिइसकेको पनि महासंघले उल्लेख गरेको छ।

महासंघले पत्रकारिताको धर्मअनुसार त्यतिबेला सार्वजनिक भएको मृत्युको समाचार र त्यसपछिको अवस्थालाई आधार मानेर राज्यलाई जवाफदेही बनाउन सूचना सम्प्रेषण गरिएको दाबी गरेको छ। तर ती तथ्यलाई विकृत पार्दै नामसमेत गलत उल्लेख गरी विभिन्न सञ्चार माध्यममा प्रकाशित समाचारप्रति महासंघले आपत्ति जनाएको छ।

साथै, सत्यतथ्यका आधारमा छानबिन गरी दोषी प्रमाणित भए कानुनी कारबाहीमा कुनै आपत्ति नरहेको उल्लेख गर्दै, नगरेको कार्यमा आरोप लगाएर व्यक्तिको चरित्रहत्या गर्ने कार्य अस्वीकार्य भएको जनाएको छ।

महासंघले यस्ता गैरजिम्मेवार गतिविधिको घोर भर्त्सना गर्दै सम्बन्धित निकाय र सञ्चार माध्यमलाई जिम्मेवार बन्न आग्रह गरेको छ। साथै, आफ्नो संस्थामा आबद्ध पत्रकारहरूलाई पत्रकारिताको मूल्य, मान्यता र नैतिकताप्रति प्रतिबद्ध राख्ने पनि स्पष्ट पारेको छ।

प्रेस विज्ञप्ति

नेपालमा गत भाद्र २३ र २४ गते भएको जेनजी आन्दोलनमाथि भएको दमन सम्बन्धी घटनाको छानबिन गर्न गठित आयोगले तयार पारेको प्रतिवेदनको दफा १४.१० अन्तर्गत “पत्रकार तथा सञ्चार जगत” शीर्षकमा उल्लेख गरिएको एक अंशप्रति हाम्रो गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ।

उक्त अंशमा “… ३२ जना हराइरहेका प्रदर्शनकारीहरू बानेश्वरस्थित संसद भवनभित्र मृत अवस्थामा फेला परेको भनी २४ गते प्रचार गरिएको थियो। यस्तो प्रचार गर्नेमा सोसल मिडिया इन्फ्लुएन्सर टंक ढकाल, सुजन ढकाल, शिव परियार, हिमेश पन्त र भाग्य न्यौपानेलगायत संलग्न रहेको पाइन्छ…” भन्ने उल्लेख गरिएको छ।

उक्त विवरणमा थर गलत लेखिएको भए पनि यसले अन्तर्राष्ट्रिय पत्रकार महासंघ (अमेरिका) का महासचिव टंक दाहाललाई लक्षित गरेको देखिएकाले यस विषयप्रति महासंघको गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको छ।

बानेश्वरस्थित संसद भवनभित्र उक्त दिन ३३ जनालाई बन्धक बनाइएको घटना सत्य रहेको तथ्य अन्तर्राष्ट्रिय संस्था Human Rights Watch ले सार्वजनिक गरेको प्रतिवेदनबाट समेत स्पष्ट भइसकेको छ। सो सम्बन्धी प्रमाणस्वरूप स्क्रिनसट र लिंकसमेत यसैसाथ संलग्न गरिएको छ। साथै, यस विषयमा महासचिव टंक दाहालले यसअघि नै स्पष्टिकरण दिइसक्नुभएको तथ्य पनि सर्वविदित छ।

यस संस्थाका महासचिव तथा पत्रकार टंक दाहाल (ढकाल होइन) स्पष्ट रहेको र उहाँले “संसद भवनमा कोही मृत अवस्थामा भेटिएको” भन्ने आशयको कुनै समाचार, अभिव्यक्ति वा टिप्पणी कहिल्यै नदिएको, नलेखेको र नबोलेको कुरा उहाँले बारम्बार प्रमाणसहित स्पष्ट पार्दै आउनुभएको छ। उहाँको आधिकारिक पोस्टको वास्तविक स्क्रिनसट र लिंकसमेत यसैसाथ संलग्न गरिएको छ।

पत्रकारिताको धर्म र कर्तव्य निर्वाह गर्ने क्रममा, केही घण्टाभित्रै १९ जनाको मृत्यु भएको समाचार सार्वजनिक भई, पछि मृतक संख्या ७६ नाघेको गम्भीर परिस्थितिमा राज्य तथा सम्बन्धित पक्षलाई जवाफदेही बनाउन र थप मानवीय क्षति रोक्ने उद्देश्यले सत्यतथ्य सूचना सम्प्रेषण गरिएको उहाँले बारम्बार प्रमाणसहित स्पष्ट पार्दै आउनुभएको छ। तर, ती तथ्यलाई विकृत बनाउँदै, नामसमेत गलत उल्लेख गरी विभिन्न सञ्चार माध्यममा प्रतिवेदनको हवाला दिँदै प्रकाशित गरिएका प्रतिवेदन, समाचार प्रति महासंघको गम्भीर आपत्ति रहेको छ।

सत्यतथ्यका आधारमा छानबिन गरी दोषी प्रमाणित भएमा राज्यका निकायहरूले आवश्यक कानुनी कारबाही अघि बढाउनु उपयुक्त हुन्छ हाम्रो कुनै आपत्ति छैन। तर, नगरेको कार्यको आरोप लगाएर व्यक्तिलाई दोषी ठहर गर्ने, तथ्यविहीन ढंगले नाम मुछ्ने तथा त्यसकै आधारमा प्रकाशित समाचारहरू न्यायसंगत देखिँदैनन्। यस्तो गैरजिम्मेवार कार्यको महासंघ घोर भर्त्सना गर्दछ र सम्बन्धित सबै पक्षलाई जिम्मेवार बन्न आग्रह गर्दछ।

साथै, महासंघ आफ्नो संस्थामा आबद्ध सम्पूर्ण पत्रकारहरूको गतिविधिमाथि सतत निगरानी राख्दै पत्रकारिताको मूल्य, मान्यता र नैतिकताप्रति सधैं प्रतिबद्ध रहने स्पष्ट पार्दछ।

टंक दाहालको पोष्टको लिङ्क : https://www.facebook.com/story.php?story_fbid=10166036516702166&id=539742165

Human Rights Watch को रिपोर्टको लिङ्क : https://www.hrw.org/news/2025/11/19/nepal-unlawful-use-of-force-during-gen-z-protest