banner
banner

नेपाली भाषा संकटमा छ

शिव सिग्देल -
नेपाली भाषा संकटमा छ । अर्थात नेपालीत्व, नेपाल र नेपाली पहिचान संकटमा छ । यसै भनेका छन् जापानी नेपाली भाषाविद हारुहितो नोजुले ।
हारुहितो नोजु नेपाली भाषाविज्ञ हुन् । नेपाली भाषा सिक्न नेपाल आएका थिए । सुरुमा विश्वभाषा क्याम्पसमा र पछि त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट नेपाली भाषामा एमए गरेका नोजुले केही कृतिहरूको अनुवादसमेत गरेका छन् । केही जापानी दन्त्यकथालाई उनले नेपाली भाषामा अनुवाद गरेका छन् भने गुरुप्रसाद मैनालीको कथासङ्ग्रह नासोलाई जापानी भाषामा अनुवाद गरेका छन् । निम्तो पाएका बेलामा साहित्यको कार्यक्रममा सहभागी हुन आउने गरेकानोजु केही समयअघि सम्पन्न हिमवत खण्ड कला साहित्य सम्मेलनमा सहभागी हुन काठमाडौं आएका थिए । सोही अवसरमा एक सञ्चारकर्मीले उनीसँग लामै कुराकानी गरेको थियो । त्यही बेला नोजुले नेपाली भाषा संकटमा परेको बताएका थिए ।
म छात्रबृत्तिमा नेपाली पढ्न आएको थिएँ भन्दै नोजुले म नै पहिलो नेपालीविज्ञ पनि हुँ जापानका लागि । मैले नेपाली साहित्य गुरुप्रसाद मैनालीको कथा संग्रह नासो सहित धेरै कविता जापानमा प्रकाशन गरेको छु । जापानी लोककथा, कविताहरु नेपालीमा अनुवाद गरेको छु । नेपाली निर्देशक, कलाकारसँग थुप्रै काम गरेका नोजु हँसिला छन् 
अहिले म जापान र नेपालवीच दोभासेको काम गर्छु । जापानी सरकारी कार्यालयहरुमा पनि कामा गरेको छु ।
जापानमा ३ महिनाभन्दा बढी समय बस्ने नेपालीको संख्या ८० हजारभन्दा बढी छ । दोभाषेको काम आइरहन्छ, म जाने गरेको छु । यसै भन्छन् नोजु । उनका अनुसार केही जापानीहरुलाई नेपाली पनि पढाउँछन् ।
खासगरी जाइकामार्फत नेपालमा स्वयम् सेवा गर्न आउने ठूलो संख्यालाई नोजुले नेपाली भाषा, संस्कृति, परम्परा, धर्मका बारेमा पढाउने गर्छन् । जापानी स्वयम्सेवीहरु जुन देशमा जान्छन् त्यही देशको बारेमा जान्न जरुरी छ, खासगरी गाउँमा जानुपर्ने हुनाले उनीहरुलाई भाषा र संस्कृतिबारे जान्नैपर्ने हुन्छ । उनले जापानमा भानु जयन्ती मनाउने गरेको सम्झना पनि गराएका छन् ।
मलाई नेपाली भाषा बोल्यो भने सानो भइन्छ, विदेशी बोल्यो भने ठूलो भइन्छ भन्ने प्रवृत्ति बढेको छ, त्यो मलाई साह्रै दु:ख लागेको छ । नोजुका अनुसार आफ्नो भाषा, संस्कृतिबारे नेपालीहरुमा चेतना हराउँदै गएको छ । नेपाली भाषा संकटतिर गएको छ ।
जापानमा विदेशी साहित्य अध्ययन गर्ने र जापानी भाषामा पढाउने चलन छ । नेपालीले पनि जापानी पढेर नेपालीमा पढ्ने लेख्ने गरेका छन् । हाइकु यस्तै साहित्यिक विधा हो । जुन नेपाली साहित्यमा आजकल निकै लोकप्रिय बनेको छ । नोजुका अनुसार नेपाल साहित्य, कला, संस्कृति, प्राकृतिक स्रोत साधन सुन्दरताले धनी छ, त्यो धनलाई समृद्धिमा बदल्ने गर्ने इच्छाशक्तिको खाँचो छ ।
निष्कर्षमा भन्नुपर्दा, नेपाली भाषा संकटमा परेको कुरा विदेशीले बताइदिनु पर्ने भयो । २ नम्बर प्रदेशमा हिन्दीलाई राष्ट्रभाषा बनाउने राजनीतिक एजेण्डा हुनु राष्ट्रभाषा नेपालीमाथि गम्भीर खतरा हो । विदेशीकरण हुँदै जानु पनि खतरा हो । नेपाली भाषाको विकासमा भाषाविदहरु नलाग्नु, भाषाबारे द्वन्द्व खडा गर्नु र भाषा विकासम राज्यको चासो समेत कम हुनु दु:खको अवस्था हो । एउटा विदेशी नेपाली भनेपछि मरिहत्ते गर्छ, हामी हत्या गर्देछौं ।

प्रतिकृया दिनुहोस / Comments

Reality Nepal

E-Paper